🏥နယူးဇီလန်မှာ ဆေးကုသမှုနဲ့ သက်ဆိုင်တာတွေ သိပြီးပြီလား?

Photo: Hospital by Nick Youngson CC BY-SA 3.0 Pix4free

အစိုးရကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု (Public Healthcare) အကျိုးခံစားခွင့်ရှိသူတွေကတော့

 ✅နိုင်ငံသား / နေထိုင်ခွင့်ရှိသူများ (Resident)

👉 ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု အပြည့်အဝခံစားခွင့်ရှိတယ်။ အစိုးရ အထွေထွေကု GP (General Practitioner)၊ အထူးကု၊ ဆေးဝါး၊ ကိုယ်ဝန်စစ်ဆေးခြင်း၊ အစိုးရဆေးရုံတွင်မွေးဖွားခြင်း စသည်တို့ကို ထောက်ပံ့ပေးပါတယ်။ ဆေးကုသဖို့ပေးစရာရှိရင်လဲ ပေးရတဲ့နှုန်းက အသက်သာဆုံးပါ။

 ✅ အလုပ်ဗီဇာ ≥ 2 နှစ်

 ✅ ဒုက္ခသည်/ ခိုလှုံခွင့်ဗီဇာ 

👉 ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုအချို့ကိုခံစားခွင့်ရှိတယ်။ ပေးရတဲ့နှုန်းက နိုင်ငံသား / နေထိုင်ခွင့်ရှိသူများထက် နည်းနည်းပိုများတတ်ပါတယ်။

🔹ကျောင်းသားတွေအတွက်တော့ ကျောင်းမှာ ကျန်းမာရေးအာမခံရှိတယ်၊ ဒါပေမယ့် သွားကုသမှုမပါဘူးလို့ ကြားဖူးပါတယ်။ အသေးစိတ်ကို ကျောင်းကိုမေးကြည့်လို့ရပါတယ်။ 

---

🩺 ဆေးကုသမှုဘယ်လိုခံယူမလဲ?

နယူးဇီလန်ရဲ့ အစိုးရကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုက ဝေဒနာ၊ အသက်အန္တရာယ်ပေါ်မှာမူတီပြီးတော့ ခွဲခြားပြသရပါတယ်။ 

1️⃣ ဆေးဆိုင် (Pharmacy)

🔹နည်းနည်းပါးပါးဖြစ်တယ်ဆိုရင် ဆေးဝါးကျွမ်းကျင်သူ (pharmacist) ကိုမေးပြီး ဆေးဝယ်သောက်လို့ရပါတယ်။ 

🔹ကိုယ်အရင်က သောက်နေကျဆေးရှိတယ်ဆိုရင်တော့ ဆေးအခွံကို ဓါတ်ပုံရိုက်ထားပြီး ဆေးက ပါဝင်ပစ္စည်းကိုမေးပြီး ဝယ်သောက်လို့ရပါတယ်။ ဥပမာ ပါရာစီတမော (Paracetamol) လို့မေးလိုက်ရင် မတူတဲ့တံဆိပ်အမျိုးမျိုးကို ဝယ်သောက်လို့ရပါတယ်။

2️⃣ အထွေထွေကုဆရာဝန် GP (General Practitioner) 

🔹အလျင်မလိုသော ရိုးရိုးဝေဒနာများကိုကြည့်ပေးတာပါ။ 

🔹၎င်းဆရာဝန်မှတစ်ဆင့် အညွှန်း (referral) ရမှ အခြားအစိုးရ အထူးကု (specialist) မှာသွားကြည့်လို့ရမှာပါ။

🔹အခြေချတဲ့မြို့တစ်မြို့ရောက်တိုင်း နီးစပ်ရာဆရာဝန်စီမှာ အရင်စာရင်းသွင်း (enrol) ပါ။ အကယ်၍ အရင်စာရင်းမသွင်းထားပဲ ဒီတိုင်းသွားရင် စျေးနည်းနည်းပိုပေးရပါတယ်။ ထို့အပြင် အချို့ဆရာဝန်တွေက ကိုယ့်လူနာမဟုတ်ရင် လူပြည့်နေလို့ လက်မခံတာလဲ ရှိနိုင်ပါတယ်။

🔹အချို့လူနာများတဲ့ဆရာဝန်ဆိုရင် ၁ - ၂ ပတ်လောက်ဆောင့်ရတတ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ရက်ချိန်းရင် ကိုယ်ရဲ့ ဝေဒနာ အခြေအနေကိုပြောရင် အချို့ဆရာဝန်တွေက ချက်ချင်းကြည့်လို့မရပေမယ့် စောစောရက်ချိန်းပေးတတ်ပါတယ်။

3️⃣ အရေးပေါ်စောင့်ရှောက်မှု (Urgent Care)

🔹အဖျား ၃၈ ဒီဂရီအထက်၊ ပြင်းထန်တဲ့အအေးမိခြင်း၊ နည်းနည်းချုပ်ဖို့လိုတဲ့ ဒဏ်ရာအဆင့်

🔹ရက်ချိန်းစရာမလို၊ ည သို့မဟုတ် ပိတ်ရက်အရေးပေါ်ပြစရာရှိရင် သွားလို့ရပါတယ်။ 

🔹လူများရင်တော့ နည်းနည်းစောင့်ရပေမယ့် များသောအားဖြင့် မိနစ် ၃၀ မှ ၂ နာရီအတွင်း ကြည့်လို့ရလောက်ပါတယ်။

🔹စျေးက ဆေးရုံထက်သက်သာပြီး ထွေထွေကုဆရာဝန်ထက်များပါတယ်။

4️⃣ ဆေးရုံအရေးပေါ်ဌာန (Hospital Emergency Department, ED)

🔹အသက်အန္တရာယ် ဖြစ်စေနိုင်တဲ့အဆင့်

🔹အရေးပေါ်အခြေအနေပေါ်မှာမူတီပြီး ၅ ဆင့် ခွဲထားပါတယ် (Triage 1–5)။ အဆင့် ၁ ဆိုရင်တော့ ချက်ချင်း အရေးပေါ်ကယ်တင်ပြီး အဆင့် ၃ မှ ၅ ဆိုရင်တော့ ၃ မှ ၅ နာရီလောက်ကြာမှ ဆရာဝန်ကို တွေ့ရလောက်ပါတယ်။

🔹အော်ကလန်က ၁၄ နှစ်အောက်ကလေးဆိုရင်တော့ တစ်ခါတည်း Auckland City Hospital  နဲ့ ဆက်နေတဲ့ Starship သွားပြဖို့ အကြံပေးတာတွေ့ဘူးပါတယ်။ အဲ့မှာက ကလေးအထူးပစ္စည်းကိရိယာများနဲ့ ဆရာဝန်တွေရှိပါတယ်။

🔹နိုင်ငံသား / နေထိုင်ခွင့်ရှိသူဆိုရင် အခမဲ့ သို့မဟုတ် အနည်းငယ်သာပေးဖို့လိုပါတယ်။ နိုင်ငံသား / နေထိုင်ခွင့်ရှိသူ မဟုတ်ဘူးဆိုရင်တော့ စရိတ်တော်တော်ကြီးပါတယ်။ 

---

🦷 သွားဆရာဝန် (Dentist) ပြခြင်း

1️⃣အသက် ၁၈ နှစ်အောက် နိုင်ငံသား / နေထိုင်ခွင့်ရှိသူများ 

🔹အခမဲ့ - သွားစစ်ဆေး၊ သွားဖာ၊ သွားနှုတ်။

🔹မပါဝင် - သွားတည့်ခြင်း (braces)၊ အလှဆိုင်ရာ။

2️⃣အသက် ၁၈ နှစ်အထက်

🔹အစိုးရကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုမှာ "သွား" မပါပါ။

🔹စျေးနှုန်း - သွားဆေး NZ$100+, သွားဖာ NZ$150–300, အံသွားနှုတ် NZ$1000+ အထိဖြစ်နိုင်ပါတယ်။

🔹မြို့ထဲမှာဆိုရင်တေ့ာ သွားဆရာဝန်ပြဖို့ မခက်ပေမယ့် နယ်မှာဆိုရင်တော့ ဆရာဝန်က လူနာအသစ်လက်မခံတာကြုံဘူးပါတယ်။ ဒါကြောင့် ကိုယ့်မှာသွားပြဿနာ ရှိတတ်တယ်ဆိုရင်တော့ ကြိုတင်ပြီး နီးစပ်ရာသွားဆေးခန်းမှာ အရင်မေးထားပါ။

---

🔑 နယူးဇီလန်မှာ နိုင်ငံသား သို့မဟုတ် အမြဲတမ်းနေထိုင်ခွင့်ရှိသူတွေအတွက် အစိုးရကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု ရရှိနိုင်ပေမဲ့ အထူးကုပြတာ၊ ခွဲစိတ်ကုသဖို့လိုတာ၊ စတာတွေကို လနဲ့ချီပြီး စောင့်ရနိုင်ပါတယ်။ 

ဒါကြောင့် ငွေကြေးတတ်နိုင်တယ်ဆိုရင်တော့ သွားနှင့်ခံတွင်း ပါဝင်တဲ့ ပုဂ္ဂလိကကျန်းမာရေးအာမခံ (private health insurance) ဝယ်ယူထားခြင်းဟာ အချိန်ကုန်သက်သာပြီး ပိုမိုမြန်ဆန်တဲ့ ဝန်ဆောင်မှုတွေကို ရရှိနိုင်ဖို့ နည်းလမ်းတစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။

တရားဝင်ရောက်ရှိနေတဲ့လူတိုင်းခံစားခွင့်ရှိတဲ့ မတော်တဆထိခိုက်မှုအာမခံ ACC အကြောင်းကိုတော့ ဒီကိုနှိပ် ပြီး ဖတ်နိုင်ပါတယ်။

မှ သွန်းသစ်သူ🌼